Spanje staat al decennialang bekend als een toegankelijke en veilige vakantiebestemming. De massale komst van migranten vanuit Marokko naar de Spaanse exclave Ceuta heeft dat beeld afgelopen week verstoord. Beelden van overvolle stranden, uitgeputte migranten, militairen en chaotische toestanden gingen de hele wereld over. Hoewel de populaire Spaanse vakantiebestemmingen honderden kilometers verderop liggen, dreigt de crisis ook gevolgen te krijgen voor het toeristische imago van het land.
Tienduizenden mensen steken grens over
Op 30 en 31 juli bereikten tienduizenden migranten vanuit Marokko de Spaanse stad Ceuta. Velen kwamen over land, terwijl anderen rond de grensafscheiding zwommen. De eerste schattingen gingen uit van ongeveer 50.000 mensen. Door de chaos en de snelle terugkeer van grote groepen lopen de officiële cijfers uiteen.
De menselijke gevolgen zijn groot. Tientallen mensen verdronken of kwamen tijdens de toestroom om het leven. Op 3 augustus bevonden zich volgens de lokale autoriteiten nog ongeveer 3.000 tot 5.000 migranten in Ceuta. De opvangcentra zitten vol en honderden minderjarigen moeten voorlopig in de stad worden opgevangen. Het overgrote deel van de mensen die de grens passeerden, is inmiddels teruggekeerd naar Marokko. Reuters meldde dat Spanje ongeveer 69.500 teruggekeerde migranten heeft geregistreerd.
Ceuta ligt niet op het Spaanse vasteland
De beelden kunnen de indruk wekken dat grote groepen migranten zich door heel Spanje verspreiden. Dat is niet het geval. Ceuta ligt aan de Noord-Afrikaanse kust en wordt volledig omringd door Marokko en de Middellandse Zee. De stad hoort bij Spanje, maar ligt ruim 20 kilometer van het Europese vasteland.
Vanuit Ceuta kunnen migranten niet zonder controle per veerboot naar bijvoorbeeld Algeciras reizen. De situatie heeft daardoor geen directe gevolgen voor vakantiegebieden zoals de Costa del Sol, de Costa Blanca, Mallorca en de Canarische Eilanden. Nederlandse vakantiegangers merken daar op dit moment niets van de gebeurtenissen in Ceuta.
Beelden zijn schadelijker dan de werkelijke situatie
Voor het toerisme telt niet alleen wat er daadwerkelijk gebeurt. De manier waarop een bestemming in het nieuws verschijnt, is minstens zo belangrijk. Wie dagenlang beelden ziet van grensdoorbraken, doden, militairen en overvolle opvanglocaties, kan Spanje onbewust minder veilig gaan vinden.
De Andalusische federatie van reisbureaus waarschuwt dat de internationale berichtgeving de reputatie van Spanje kan schaden. Concrete cijfers over annuleringen zijn er nog niet. De brancheorganisatie benadrukt echter dat veiligheidsgevoel een grote rol speelt bij het kiezen van een vakantiebestemming. Hoe langer de situatie voortduurt, hoe groter de kans op gevolgen voor nieuwe boekingen. De Spaanse reisbranche vraagt daarom om duidelijke informatie en een snelle terugkeer naar rust.
Reacties uit Europa vergroten de onrust
Ook de politieke reactie vanuit andere Europese landen helpt Spanje niet. Italië heeft tijdelijk extra controles ingevoerd voor bepaalde niet-Europese reizigers die vanuit Spanje aankomen. Spaanse en andere EU-burgers worden hierdoor niet getroffen. Toch zorgt de maatregel voor krantenkoppen waarin Spanje wordt gekoppeld aan grenscontroles en migratieproblemen.
Daarmee wordt een plaatselijke crisis ineens een Europees probleem. De Spaanse regering vindt dat sommige landen onnodig veel onrust veroorzaken. Voor het toerisme is vooral de beeldvorming vervelend: vakantiegangers lezen eerder de alarmerende kop dan de uitleg over de geografische en juridische uitzonderingspositie van Ceuta.
Vakantie naar Spanje blijft gewoon mogelijk
Er is geen reden om een vakantie naar het Spaanse vasteland of de eilanden vanwege de migrantencrisis te annuleren. Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken geeft Spanje momenteel een geel reisadvies. Dat heeft vooral te maken met natuurbranden en extreme hitte, niet met de gebeurtenissen in Ceuta. Reizen naar Spanje is toegestaan, al wordt vakantiegangers geadviseerd de situatie op hun bestemming te volgen. Het actuele reisadvies kan tussentijds worden aangepast.
Het veiligheidsprobleem voor toeristen is dus beperkt tot Ceuta en de directe omgeving. De imagoschade kan veel verder reiken. Spanje zal de komende dagen duidelijk moeten maken dat een uitzonderlijke crisis in een Noord-Afrikaanse grensstad weinig zegt over de situatie in Benidorm, Málaga, Barcelona of op Mallorca. Anders kunnen de beelden van vorige week langer blijven hangen dan de crisis zelf.