De verhoging van de btw op hotelovernachtingen in Nederland lijkt sneller effect te hebben dan veel mensen hadden verwacht. Sinds 1 januari 2026 geldt voor logies niet langer het lage btw-tarief van 9 procent, maar het algemene tarief van 21 procent. Die wijziging is officieel doorgevoerd en maakt overnachten in eigen land in één klap een stuk duurder.
Volgens cijfers die boekingsplatform HotelSpecials op basis van de eigen boekingsdata over de eerste maanden van 2026 naar buiten bracht, reageren reizigers daar direct op. De vraag van Nederlandse gasten naar Nederlandse hotels zou met 24 procent zijn gedaald ten opzichte van een jaar eerder. Tegelijkertijd steeg de interesse van Nederlandse reizigers in hotels net over de grens fors: de vraag naar Duitse hotels nam volgens HotelSpecials met 40 procent toe, terwijl Belgische bestemmingen een stijging van 9 procent lieten zien. Die cijfers zijn afkomstig uit interne marktdata van HotelSpecials en geven vooral een vroeg signaal van wat er in de markt gebeurt.
Vrees wordt bevestigd
Dat effect past wel in het beeld dat de sector al langer schetst. Brancheorganisaties en onderzoeksrapporten waarschuwden eerder dat een hogere btw op logies vooral in de grensregio’s zou leiden tot zogenoemde grenseffecten: korte vakanties, weekendjes weg en spontane hotelovernachtingen verschuiven dan makkelijker naar Duitsland of België, waar het belastingtarief lager ligt. Uit sectoronderzoek in opdracht van Koninklijke Horeca Nederland bleek eerder al dat juist de hotelsector gevoelig is voor prijsverschillen met buurlanden.
Vooral provincies dicht bij de grens lijken daar last van te hebben. HotelSpecials noemt als voorbeeld Limburg, waar de vraag zelfs met ruim 30 procent zou zijn teruggelopen. Dat is op zichzelf niet onlogisch. Voor een weekend weg concurreren hotels in Zuid-Limburg rechtstreeks met accommodaties in de Belgische Ardennen, Belgisch-Limburg en de Duitse Eifel. Zodra het prijsverschil groter wordt, is de stap over de grens snel gezet.
Minder buitenlandse toeristen naar Nederland
Niet alleen de binnenlandse vraag staat onder druk. Ook de buitenlandse interesse in een hotelverblijf in Nederland lijkt af te nemen. Volgens dezelfde Q1-cijfers van HotelSpecials daalde de vraag van Duitse reizigers naar Nederlandse hotels met 2 procent en liep de Belgische vraag zelfs met 20 procent terug. Tegelijkertijd bleef de binnenlandse vraag in België stabiel en groeide de binnenlandse vraag in Duitsland. Ook dat past bij een eenvoudig economisch mechanisme: als één land zichzelf duurder maakt, krijgen buurlanden vanzelf een concurrentievoordeel.
Bedrijven leveren marge in
Opvallend is dat de gemiddelde kamerprijs in Nederland volgens HotelSpecials minder hard steeg dan je op basis van de belastingmaatregel zou verwachten. De gemiddelde dagprijs zou zijn opgelopen van 111 naar 116 euro, een stijging van ongeveer 4 procent. Dat lijkt beperkt, zeker omdat de btw op logies in Nederland met 12 procentpunt omhoogging. Bij volledige doorberekening zou een hotelovernachting voor de consument grofweg veel sterker in prijs moeten stijgen. Dat de gemiddelde prijs maar beperkt omhoogging, wijst erop dat hotels waarschijnlijk een deel van de hogere belasting zelf hebben opgevangen om concurrerend te blijven. Daarmee beschermen ze hun bezetting, maar zetten ze tegelijk hun marges onder druk.
Juist dat maakt de maatregel zo gevoelig voor de sector. De hotellerie draait niet alleen op kameromzet, maar is onderdeel van een bredere toeristische keten. Minder hotelgasten betekent meestal niet alleen minder inkomsten voor accommodaties, maar vaak ook minder bestedingen in restaurants, winkels, musea, attracties en taxi’s. CBS-cijfers laten zien dat toerisme economisch een forse factor is in Nederland. In 2024 gaven Nederlandse en buitenlandse toeristen samen ruim 111 miljard euro uit in ons land. De toeristische sector was in 2023 bovendien goed voor ongeveer 449 duizend arbeidsjaren.
Discussie over de btw-verhoging
Dat maakt de discussie over de btw-verhoging breder dan alleen een verhaal over hotelprijzen. Voor veel jongeren is horeca en gastvrijheid een eerste stap op de arbeidsmarkt. Minder vraag naar hotelovernachtingen kan daardoor ook gevolgen hebben voor banen, investeringen en de aantrekkelijkheid van bestemmingen in Nederland. Daarnaast kunnen gemeenten geraakt worden. Minder overnachtingen betekenen immers mogelijk ook minder opbrengst uit toeristenbelasting, terwijl die inkomsten op veel plekken worden gebruikt voor voorzieningen en beheer van toeristische infrastructuur. Gemiddeld komt de toeristenbelasting voor een hotelovernachting in Nederland al uit op 4,20 euro per nacht, al verschilt dat sterk per gemeente.
Vergelijking met buurlanden
De vergelijking met de buurlanden maakt het debat extra scherp. In Duitsland geldt voor hotelovernachtingen een verlaagd btw-tarief van 7 procent. In België is een hervorming aangekondigd waarbij het btw-tarief op gemeubeld logies stijgt van 6 naar 12 procent, met ingang van 1 maart 2026. Nederland zit met 21 procent daar dus duidelijk boven.
De eerste signalen wijzen er daarmee op dat de markt doet wat economen vooraf al verwachtten: de reislust van consumenten verdwijnt niet, maar verschuift. Nederlanders blijven wel een nachtje weg, alleen minder vaak in eigen land. Voor hotels in grensgebieden kan dat extra hard aankomen. En voor de overheid rijst dan de vraag of de hogere btw uiteindelijk wel oplevert wat ervan werd gehoopt. Meer belasting per boeking klinkt aantrekkelijk op papier, maar als het aantal boekingen daalt en bestedingen naar het buitenland wegstromen, kan de uiteindelijke economische opbrengst lager uitvallen dan voorzien.
Redactionele noot: de genoemde vraag- en prijsontwikkelingen over het eerste kwartaal van 2026 zijn gebaseerd op interne boekingsdata van HotelSpecials, zoals door het bedrijf zelf gedeeld. De fiscale wijzigingen en bredere economische context zijn bevestigd met openbare bronnen.